Readtsjerk ligt ten zuidwesten van Dokkum en net ten noorden van de Mûnein en is ontstaan uit de buurtschap>. De Weerburen, het landhuis> "De Healbird", en de boerderij> "De> Seijewier". In vroeger tijden stond in Readtsjerk een State: Siccama State genaamd. Deze state is voor 1700 gesloopt. Bron Wikipedia

Tussen Dokkum en Leeuwarden liggen de Trynwâlden, een gebied met een afwisselend landschap, oude states, kerken en poldermolens. Het bestaat uit een zestal dorpen, gelegen in de gemeente Tytsjerksteradiel en verder uit Roodkerk in Dantumadeel. De Trynwâlden zou haar naam danken aan een legende over een rijke vrouw, Trijn. Volgens deze legende had zij zeven zonen en bezat eveneens zeven uitgestrekte boerenplaatsen, verspreid over het noordwesten van Tytsjerksteradiel. Toen Trijn overleed werden de boerenplaatsen verdeeld onder de zeven zonen. De oudste stichtte Oudkerk (Aldtsjerk). Diens broer Oene noemde het dorp dat hij bouwde Oenkerk (Oentsjerk). De derde zoon Rode stichtte Roodkerk, gelegen in de gemeente Dantumadeel. Broer Wynse noemde “zijn” dorp Wijns (Wyns), Gieke bouwde Giekerk (Gytsjerk) en Rypke’s dorp werd Rijperkerk (Ryptsjerk) De zevende zoon Tiete stichtte Tietjerk (Tytsjerk). De zeven dorpen vormen zo samen Trynwâlden, genoemd naar de moeder van de zeven zonen. De naam Trynwâlden heeft echter niets met een Tryn te maken, maar is afgeleid van een oud fries woord "Thrim-walda" en dat betekent "in de drie wouden". Bron: VVV Fryslân

Aldtsjerk, is een dorp in de gemeente Tytstjerksteradiel, in de Nederlandse provincie Friesland Het ligt langs de doorgaande weg tussen Leeuwarden en Dokkumme. In 2023 telde het dorp 665 inwoners. Onder het dorp valt ook de buurtschap Zevenhuizen Oudkerk is het noordelijkste dorp van de streek Trynwâlden. Het ligt op zandgrond, in het oudere deel van Friesland. De Aldtsjrrksterfeart loopt in noordwestelijke richting naar Bartlehiem. Ten zuidwesten van het dorp ligt de Aldtsjerkstermar Iets ten westen daarvan staat, een poldermolen die uit 1864 dateert. Nabij Oudkerk bevindt zich de Linze Bron: Wikipedia

Tot 1948 was Mûnein een buurtschap die onder Oentsjerk viel. In dat jaar diende de vereniging Dorpsbelang bij de gemeente Tietjerksteradeel een aanvraag voor de dorpsstatus in. Tot dan toe was het de gewoonte dat de dorpsstatus gegeven werd aan nederzettingen met een kerk en die had Mûnein niet. Omdat de nederzetting wel een café, een basisschool, en verenigingen kende werd de dorpsstatus op 8 oktober 1948 toch verleend. Mûnein dankt haar naam aan de graanmolens die hier hebben gestaan.Sinds 1953 maakt Mûnein officieel deel uit van de Trynwâlden, een regio op een zandrug met daarop de dorpen Oentsjerk, Gytsjerk, Aldtsjerk, Ryptsjerk, Tietsjerk en Wyns Aukje Wijbenga (1927-2009) schreef een boek over de geschiedenis van Mûnein. Bron: Wikipedia

Wyns Dorp in Tytsjerksteradiel*. Opp. ca. 780 ha. vnl. klei-op-veengebied in gebruik als grasland. Buurschap: Bartlehiem. Door de ligging op de oeverwal van de Dokkumer Ie* had het dorp goede verkeersverbindingen met Dokkum en Leeuwarden. In de middeleeuwen vergaderplaats van Oostergo* (Wininge). Wyns is met lokale wegen verbonden met de buurdorpen in de Trynwâlden* (waarmee wordt samengewerkt) en vandaar met Leeuwarden. Er zijn geen voorzieningen, afgezien van een vnl. toeristisch fietsen voetveer met naastgelegen eetgelegenheid. De voorm. herv. Sint Vituskerk (oorspr. 13e eeuw) wordt gebruikt door de PKN.  Bron: Encyslopedie van Friesland

De naam Ryptsjerk is afgeleid van Riperkerka, kerk op een ‘ripe’; een zandrug. Deze zandrug is een restant van de laatste ijstijd, die circa 200.000 jaar geleden in Nederland heerste. Op deze zandrug ligt de huidige Oosterdijk, de oudste weg van het dorp. Het voor- of achtervoegsel “rijp” of “ripe” komt in meerdere plaats- en familienamen voor. In de 14e eeuw wordt voor het eerst melding gemaakt van Riperkerka, een nederzetting van vissers, turfmakers en rietsnijders. De rietcultuur en het turfmaken hield lange tijd stand. Het beeld “de Leiker” herinnert nog aan het opbaggeren van de “klyn”, de grondstof voor turf. Bron: Trynwâlden Online

Tytsjerk is een streekdorp dat is ontstaan in de late Middeleeuwen. Het dorp bezat net als de andere dorpen in de noordwestelijke hoek van Tytsjerksteradiel een losse bebouwing aan of nabij de weg die van Toutenburg aan het einde van de Zwarteweg naar Suwâld liep. Bij de driesprong van de Zomerweg, waar ook de kerk in de buurt stond en zuidelijker, was meer concentratie in de bebouwing te vinden. Op de grietenijkaart in de atlas van Schotanus uit 1716 is ook te zien dat Tytsjerk aan de westzijde werd begrensd door een aantal plassen, zandingen. Bron: Friesland Wonderland

Het dorp lag van oorsprong iets westelijker dan nu. Het centrum van het dorp lag rond de Martinuskerk. Deze kerk uit de 12e eeuw staat aan de Canterlandseweg en is een overblijfsel van het oude dorp. Ook de buurtschap Giekerkerhoek stamt uit die tijd. Van oorsprong liep er nog een pad van de kerk naar een kosterswoning en een school. De plaatsnaam zou verwijzen naar de oprichter of eigenaar van de kerk, ene 'Gye'. In 1439 werd de plaats vermeld als 'Gheszerka', in 1511 als Geekerck(e) en in 1580 als Ghietercke. Aan een oudere vermelding als Ghetzercka in 1242 wordt aan de echtheid ervan sterk getwijfeld.(bron Wikipedia)

De naam Trynwalden is erg mooi, maar er gaan al jaren verhalen over deze namen en waar deze vandaan zouden komen. Het eerste verhaal gaat over Tryntsje ( Catharina) en har oan soannen, of te wel, Tryntsje en haar zonen. Deze rijke vrouw zou 7 boerderijen en 7 zonen hebben gehad, en dit hebben geerfd op deze locatie, waar nu de Trynwalden, en de 7 dorpen liggen. De jongens hun namen( bijvoorbeeld Oene) werden dorpen in het Fries( bijvoorbeeld Oentsjerk) en Nederlands ( bijvoorbeeld Oenkerk). Oene; wat Oentsjerk, Oenkerk werd. Gieke; wat Gytsjerk, Giekerk werd. Alde; wat Aldtsjerk, Oudkerk werd. Rypke; wat Rypstjerk, Rijpkerk werd. Wynse; wat Wyns, Wijns werd. Tiete; wat Tytsjerk, Tiekerk werd. Reade; wat Readtsjerk, Roodkerk werd. En zo zouden de Trynwalden volgens de sage zijn ontstaan. Een andere uitleg is dat er oorspronkelijk drie dorpen zouden zijn geweest op de zandrug; trijewalden, trije is Fries voor drie, en dat het later Trynwalden is geworden.  De rest van de dorpen zouden er later bij gekomen zijn. De naam is alleen wat ouder dan de dorpen waar het om zou gaan, en in dat zelfde verhaal zou de naam vroeger zijn geweest Thrimwalda ( wat nu overigs ook de naam is van een basisschool in Gytsjerk/Giekerk), wat zou betekenden  ‘in de drie wouden’. Een andere uitleg is dat de streek in de Middeleeuwen aan de heilige Catherina ( waarschijnlijk Catherina van Alexandrië) was gewijd.  Bron: Wikipedia

De naam Trynwalden is erg mooi, maar er gaan al jaren verhalen over deze namen en waar deze vandaan zouden komen. Het eerste verhaal gaat over Tryntsje ( Catharina) en har oan soannen, of te wel, Tryntsje en haar zonen. Deze rijke vrouw zou 7 boerderijen en 7 zonen hebben gehad, en dit hebben geerfd op deze locatie, waar nu de Trynwalden, en de 7 dorpen liggen. De jongens hun namen( bijvoorbeeld Oene) werden dorpen in het Fries( bijvoorbeeld Oentsjerk) en Nederlands ( bijvoorbeeld Oenkerk). Oene; wat Oentsjerk, Oenkerk werd. Gieke; wat Gytsjerk, Giekerk werd. Alde; wat Aldtsjerk, Oudkerk werd. Rypke; wat Rypstjerk, Rijpkerk werd. Wynse; wat Wyns, Wijns werd. Tiete; wat Tytsjerk, Tiekerk werd. Reade; wat Readtsjerk, Roodkerk werd. En zo zouden de Trynwalden volgens de sage zijn ontstaan. Een andere uitleg is dat er oorspronkelijk drie dorpen zouden zijn geweest op de zandrug; trijewalden, trije is Fries voor drie, en dat het later Trynwalden is geworden.  De rest van de dorpen zouden er later bij gekomen zijn. De naam is alleen wat ouder dan de dorpen waar het om zou gaan, en in dat zelfde verhaal zou de naam vroeger zijn geweest Thrimwalda ( wat nu overigs ook de naam is van een basisschool in Gytsjerk/Giekerk), wat zou betekenden  ‘in de drie wouden’. Een andere uitleg is dat de streek in de Middeleeuwen aan de heilige Catherina ( waarschijnlijk Catherina van Alexandrië) was gewijd.  Bron: Wikipedia